Nakil'de en iyi donanıma sahibiz

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp FakültesiNefroloji Bölümü Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Özkan Güngör Tıp Fakültesinde 8 ayda 8 nakil yaptıklarını belirterek nakil konusunda Türkiye'nin en iyi hastanelerinde olan donanıma sahip olduklarını söyledi.

KSÜ Tıp Fakültesi Nefroloji Bölümü Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Özkan Güngör bölümlerinde geçen yıl başlayan böbrek nakillerinin hızla devam ettiğini, Türkiye’deki en donanımlı hastanelerde bulunan cihazların Tıp Fakültesinde de yer aldığını söyledi.

Bu yıl içerisinde 4 kadavradan 4 ise canlı donörden olmak üzere 8 böbrek nakli gerçekleştirdiklerine de değinen Doç. Dr. Özkan; “Ameliyat ve ameliyat sonrası dönemde herhangi bir sorun olmadı. Takip ve tedavileri devam etmektedir. Fakülte hastanemizde böbrek nakillerimize devam ediyoruz. Donanımımız üst seviyede ve hemşerilerimizin hizmetine sunuyoruz” dedi.

Kahramanmaraş’ta Bugün Gazetesinin sorularını cevaplayan Doç. Dr. Özkan: “Son birkaç yıldır hala yılda Türkiye’de 2 bin 500 ile 3 bin arasında nakil yapılmaktadır. Bu sayıların daha fazla artması hedefleniyor.  Bizimde Sütçü İmam Üniversitesi olarak hedefimiz ise burayı bir transplantasyon merkezi haline getirmek.  Yılda en az 20 tane böbrek nakli yapmayı planlıyoruz.” Dedi.

Kahramanmaraş böbrek naklinde hangi durumdadır?

Bizim hastanemiz son 1 yıldır erişkin hastalarımız için böbrek nakli yapmaya başladı. Son 1 yıl içerisinde şuana kadar 4 tanesi kadavradan, 4 tanesi ise canlıdan olmak üzere toplam 8 böbrek nakli yapıldı. Yaptığımız nakillerden ilk 4’ü kadavradan yapıldı. Canlı hastaların birçoğu burada uzun süredir nakil yapıldığını bilmiyorlardı. Ama nakil yapıldığını öğrendikten sonra hastanemize başvurmaya başladılar. Biz ise onların gerekli ameliyat öncesi değerlendirmelerini, nâkile uygun olup olmadıklarını araştırdık ve tetkiklerini yaptık. Daha sonra uygun olan adayları belirledik. Şuana kadar ise 4 tane canlı nakil yapıldı ve hepside gayet iyi şekildeler. Ameliyat ve ameliyat sonrası dönemde herhangi bir sorun olmadı. Takip ve tedavileri devam etmektedir.  Genel Cerrahiden Prof. Dr. İlhami Kale Hoca böbrek nakli ameliyatlarını yapıyor.  Nefrolojiden ben. Dr. Orçun Bey ve Dr. Ertuğrul Bey ile nakil öncesi dönemde hastaları hazırlıyoruz. Ameliyat olduktan sonra da hastaları önce yoğun bakımda daha sonrada servisimizde takip ediyoruz. İyi bir ekibimiz mevcut. Gerek radyoloji, gerek patoloji, gerekse Genel Cerrahi anlamında Türkiye’nin herhangi bir yerinde böbrek nakli açısından yapılacak ne var ise bizim hastanemizde de bunların hepsi yapılıyor. Amacımız bundan sonra hasta nakil sayısını arttırmaktır. Şuan Türkiye’de belli başlı üniversiteler nakil konusunda oldukça iddialı sayılara ulaşmış durumdadır. Aynı iddia Kahramanmaraş Tıp Fakültesi için de geçerlidir.

Ege üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve bu bölgede de Malatya Üniversitesi nakil konusunda her geçen gün kendilerini geliştiriyorlar.  Onun dışında genel olarak nakil sayıları aslında son yıllarda istenildiği kadar artmıyor.  Son birkaç yıldır hala yılda Türkiye’de 2 bin 500 ile 3 bin arasında nakil yapılmaktadır. Bu sayıların daha fazla artması hedefleniyor.  Bizimde Sütçü İmam Üniversitesi olarak hedefimiz ise burayı bir transplantasyon merkezi haline getirmek.  Yılda en az 20 tane böbrek nakli yapmayı planlıyoruz. Bu yüzdende canlı adayların başvurması için gerekli girişimleri bekliyoruz.

Üniversite olarak aylık kaç tane nakil yapabilirsiniz?

Bu başvuruya göre değişmektedir. Aslında ameliyathane ortamı uygun olsa hafta da bir tane bile yapılabilir. Yani her hafta 1 tane böbrek nakli yapılması uygundur. Tabii bazı dönemlerde hiç başvuru olmuyor. Bazen 2-3 hasta birden başvuruyor. Bu durumda başvurunun sıklığı önemlidir.

Kadavra veya Canlı arasında bir fark var mıdır aralarında?

Tabi… Kadavradan yapılan böbrek nakilleri hem kısa dönem hem uzun dönem sonuçları canlıya göre daha kötüdür.  Çünkü canlı yapılan nakillerde öncelikle genelde akrabalık üzerine hastalar hastaneye gelmektedir. Ve bunların doku uyumları daha iyi olmakta ve kadavrada olduğu gibi böbreğin hayatını kaybetmiş birisinden çıkarılıp beklemesi gibi faktörler ameliyatın başarısını ve ameliyat sonrası başarıyı azaltmaktadır.  Canlı nakiller her zaman kadavradan daha iyidir.

Canlıdan alınan böbreğin nakil olan hastada ömre ne kadar oluyor?

Bu konuda net bir şey yoktur. Önemli olan ameliyat esnasında herhangi bir sorun olup olmadığı, Cerrahi bir problemin gelişip gelişmediği, nakil sonrası dönemde hastanın uyumu, ilaçlarının düzenli kullanıp kullanmaması. Nakil sonrası dönemde ortaya çıkan enfeksiyonlar. Bu hastaların bağışıklık sistemi baskılandığı için araya birçok enfeksiyonlar girebiliyor.  Eğer doku gurubu uyumu iyi ise yapılan ameliyatta ve sonrasında herhangi bir cerrahi komplikasyon gelişmemiş ise hasta ilaçlarını düzenli kullanıyorsa, düzenli kontrollere geliyorsa takip edilen merkezde herhangi bir sıkıntı yaşanmamışsa uzun bir süre, yani 25-35 yıl canlı nakil yapılıp giden hastalar olduğunu biliyoruz. Ama tabi nakilden sonra hızlı bir şekilde red olayının gerçekleştiği ve böbreğini kaybeden hastaları da biliyoruz. Ama Genel olarak eğer canlıdan nakil yapılmış ise doku uyumu iyiyse ve dediğim sorunlar oluşmamışsa bir böbreğin en az 15-20 yıl gitmesi sürpriz değildir. Sonuçta bu insanlar zaten belli bir yaştan sonra çoğu insanlar, böbrek nakli olan birçok hastalar, çocuk hastaları için tabii bilmiyoruz ama erişkinler ortalama 35-40 yaş veya 50 yaşında nâkile geliyorlar.  Yani bir böbreğin ortalama 20 yıl gittiğini düşünürseniz zaten ortalama yaşam beklentisi bellidir.  Haytanın sonuna kadar yeteceğini düşünüyoruz.

Nakilden sonra onların hayata bakış açılarını nasıl görüyorsunuz?

Bir çok hasta eğer nakil sonrası dönemdeenfeksiyon vb. veya ret durumu yaşamışlarsa daha iyi görüyoruz. Tabii sonuçta haftanın 3 günü diyalize gelip gitmek kolay değil. Çalışamıyorsun, diyaliz esnasında bir takım sıkıntılar yaşıyorsun.  Nakil sonrası dönemde eğer başarılı bir nakil olmuşsa herhangi bir sorun çıkmamışsa zaten bu insanları sokakta normal bir insandan ayırt etmek mümkün değil. Çoğunlukla hastalar kendilerini daha iyi hissediyorlar.  Zaten yapılan çalışmalarda da gösterilmiştir yaşam kaliteleri nakil hastalarının diyaliz hastalarına göre gerek depresyon ölçekleri gerek anksiyetedediğimiz ?durumları her zaman o diyalize hem de periton diyalize göre daha iyidir.

Canlılardan nakil alınırken çekinme durumu oluyor. Tek böbrek canlılara ne katar?

Canlıdan yapılan nakillerde biz böbrek vericisini her açıdan değerlendiriyoruz.  Çünkü bizim için hasta zaten hasta ama canlı daha sağlam olduğu için o bizim için daha kıymetlidir.  Zaten herhangi bir riske sokacak problem var mı yok mu değerlendiriyoruz.  Biz nefroloji olarak böbrekler açısından yani o kişinin böbreklerinde herhangi bir hastalık var mı idrarda kanama, protein kaçağı, böbrek fonksiyonlarında en ufak bir azalma veya böbreğin herhangi birinde bir küçülme var mı yok mu değerlendiriyoruz. Kardiyoloji doktorları kalp açısından, göğüs hastalıkları açısından değerlendiriyor. Böbrek damarlarının filmi çekiliyor. Herhangi bir problem var mı yok mu diye. Eğer bu kişinin iki böbreğinde de herhangi bir problem yoksa ameliyat açısından herhangi bir sıkıntı olmadığı kararını veriyoruz. Tabi diğer bölümde ki doktorlarında değerlendirmesi sonrasında.

Tek böbrekle yaşama açısından yorum yapacak olurlarsak tek böbreği ile genelde insanlar hayatlarını sonuna kadar idame edebilirler. Tabii bu kaderdir.  Bir kişide mesela 35-40 yaşında böbreğini vermiştir. Ama 50 yaşında bir böbrek hastalığı olacağı tutacaktır. İnsanların kaderinde vardır. Ama bu genelde insanlar tek böbreği ile kalan böbreği ile herhangi bir araya giren bir sıkıntı risk faktörü olmazsa hayatlarını sonuna kadar idame ettirebilirler. Bu konuda rahat olabilirler.

Yapay Böbrek ile alakalı bir çalışma yok mu?

Bu aslında uzun süredir yıllardır hep söyleniyor. Yapay böbrek, taşınabilir diyaliz makinaları vb. gibi ama yurt dışında taşınabilir diyaliz makinaları var. Yapay böbrek konusunda da net olmayan duyumlar var ama bunlar tam pratiğe geçmiş şeyler değildir.

Biz bu konuda diyaliz merkezlerini canlı veya canlı vericiden nakil olabilecek imkânı olan hastalar varsa tarafımıza yönlendirilmesini istiyoruz. Kahramanmaraş’ta artık bu nakil işlemi eskiden olduğu gibi tekrar başlamış durumda ve hızlı bir şekilde devam ediyor. Biz erişkin yani 18 yaş üzerindeki hastaların nefroloji doktorlarıyız.  Ve bölüm olaraktan alt yapımız tamamdır.  Bu konuda da herhangi bir eksiğimiz bulunmamaktadır.